CONTA VE FLANŞLAR
1. GENEL TANIM
Flanş ve conta birlikte çalışan bir sistemdir:
- Flanş → mekanik bağlantıyı sağlar
- Conta → sızdırmazlığı sağlar
Yani:
- Flanş tek başına yetmez
- Conta tek başına hiçbir işe yaramaz
2. FLANŞ (FLANGE)
2.1 TANIM
Flanş, boruların:
- birbirine
- vana / ekipmanlara
cıvatalar yardımıyla bağlanmasını sağlayan bağlantı elemanıdır.
Genelde:
- dairesel formda
- cıvata delikli
2.2 ÜRETİM
- Dövme (forging)
- Sac kesim + tornalama
Son işlem:
- yüzey işleme (sızdırmazlık yüzeyi)
2.3 BAĞLANTI ŞEKİLLERİ
Düz Flanş
- Basit yüzey
- Düşük/orta basınç
Kör Flanş
- Hat kapatma
- Basınç tutma
Dişli Flanş
- Kaynak yok
- Küçük çap
Kaynak Boyunlu (Welding Neck)
- En sağlam tip
- Yüksek basınç
Slip-On Flanş
- Boru üzerine geçirilir
- Kaynak yapılır
2.4 BASINÇ SINIFLARI
İki sistem vardır:
PN (metrik sistem)
- PN10
- PN16
- PN25
- PN40
- PN63
ANSI (imperial sistem)
- 150 lb
- 300 lb
- 600 lb
Önemli:
- PN arttıkça dayanım artar
- Ama flanş kalınlığı ve civata sayısı da artar
2.5 MÜHENDİSLİK YORUMU
Flanş:
- sadece bağlantı değildir
- yük taşıyan bir elemandır
Yanlış flanş seçimi:
- civata kopması
- yüzey kaçırma
- sistem patlaması
3. CONTA (GASKET)
3.1 TANIM
Conta, flanşlar arasında bulunan ve:
- yüzey boşluklarını dolduran
- akışkanın dışarı çıkmasını engelleyen
sızdırmazlık elemanıdır.
3.2 CONTA TÜRLERİ
Klingrit Conta (Asbestsiz)
- Genel kullanım
- Ekonomik
Spiral Sarımlı Conta
- Yüksek basınç
- Yüksek sıcaklık
Grafit Conta
- Kimyasal dayanım
- Yüksek sıcaklık
PTFE (Teflon) Conta
- Kimyasal tesisatlar
- Aşındırıcı akışkanlar
İç Bilezikli (Eyelet)
- Basınç dayanımı artırılmış
3.3 ÇALIŞMA PRENSİBİ
Conta:
- sıkıştırılır
- yüzey boşluklarını doldurur
- akışkanın kaçmasını engeller
Kritik nokta:
- Conta ezilir ama tamamen yok olmaz
- Elastik kalmalıdır
4. FLANŞ + CONTA SİSTEMİ
Doğru sistem:
Flanş + Conta + Civata = Sızdırmaz sistem
Yanlış sistem:
- İyi flanş + kötü conta → kaçak
- İyi conta + yanlış sıkma → kaçak
5. MEKANİK ANALİZ
5.1 Sızdırmazlık
Sızdırmazlık şu 3 şeye bağlı:
- Conta malzemesi
- Yüzey kalitesi
- Civata sıkma kuvveti
5.2 Civata Kuvveti
Az sıkarsan:
- kaçak olur
Fazla sıkarsan:
- conta ezilir
- flanş eğilir
5.3 Yüzey Kalitesi
- Pürüzlü yüzey → sızdırır
- Fazla düz → conta tutmaz
6. KULLANIM ALANLARI
- Tüm boru tesisatları
- Kimyasal hatlar
- Enerji santralleri
- Makine bağlantıları
- Doğalgaz ve su sistemleri
7. AVANTAJLAR VE DEZAVANTAJLAR
Avantajlar:
- Sökülebilir sistem
- Bakım kolay
- Yüksek basınç uyumu
Dezavantajlar:
- Kaçak riski
- Doğru montaj şart
- Civata bakımı gerekir
8. KRİTİK MÜHENDİSLİK HATALARI
En çok yapılanlar:
- Yanlış conta seçimi
→ kimyasal reaksiyon / erime - Civataları eşit sıkmamak
→ flanş yamulur - PN sınıfını dikkate almamak
→ patlama - Conta tekrar kullanmak
→ kaçak
