1. TANIM VE ÜRETİM YÖNTEMİ
Dikişli borular, sıcak veya soğuk haddelenmiş çelik sacın silindirik forma getirilip kenarlarının yüksek frekanslı elektrik direnci ile kaynaklanmasıyla üretilir.
Üretim adımları:
- Sac rulo (coil) açılır
- Form verme merdanelerinden geçirilir
- Boru formu oluşturulur
- Kenarlar yüksek frekans (HF) kaynak ile birleştirilir
- Kaynak çapakları temizlenir
- Kalibrasyon yapılır
- Boy kesimi ve yüzey işlemleri uygulanır
Bu üretim sayesinde:
- Seri üretim mümkündür
- Maliyet düşüktür
- Geniş çap ve kalınlık aralığı sağlanır
Ancak:
- Kaynak hattı teorik olarak zayıf noktadır
- Bu nedenle yüksek basınç uygulamalarında dikişsiz boruya göre ikinci tercih olur
2. GENEL TEKNİK PARAMETRELER
Standartlar:
- TS EN 10255 (tesisat boruları)
- TS EN 10217-1 / 10217-2 (basınçlı hatlar)
- TS EN ISO 3183 (petrol ve doğalgaz)
Çap aralığı:
- 21.3 mm – 323.9 mm
Et kalınlığı:
- 1.8 mm – 10 mm
Boy:
- Standart: 6 metre
- Özel sipariş: 5 – 12.80 metre
Yüzey seçenekleri:
- Siyah (ham çelik)
- Galvanizli
- Boyalı (astar veya su bazlı)
- Epoksi kaplı
- Polietilen / polipropilen kaplı
3. DİKİŞLİ BORU TÜRLERİ
3.1 Su, Hava ve Yangın Tesisat Boruları
Standart:
- TS EN 10255 (orta seri)
Kullanım alanları:
- Temiz su hatları
- Basınçlı hava sistemleri
- Yangın sprinkler sistemleri
- Düşük agresif kimyasal akışkanlar
Teknik özellikler:
- ERW düz dikişli yapı
- Siyah veya galvanizli stoklanır
- Diş açılabilir (BSP standardı)
- Manşonlu veya düz uçlu olabilir
Kaplama opsiyonları:
- Sıcak daldırma galvaniz (korozyon direnci artırır)
- Epoksi kaplama (yangın ve kimyasal dayanım)
- PE / PP kaplama (dış ortam koruma)
- Yağ kaplama (stok koruması)
Mühendislik yorumu:
Bu borular tesisatın en temel ürünüdür. Basınç ve sıcaklık çok yüksek değilse çoğu projede ilk tercihtir.
3.2 Petrol ve Doğalgaz Boruları
Standart:
- TS EN ISO 3183
Kullanım:
- Doğalgaz hatları
- LPG sistemleri
- Petrol ve petrokimya hatları
Teknik özellikler:
- Daha sıkı kalite kontrol
- Yüksek sızdırmazlık gereksinimi
- Kaplama zorunluluğu yüksek
Kaplama:
- Epoksi
- PE / PP
- Yağ kaplama
Mühendislik yorumu:
Bu grup, klasik tesisat borusundan daha kontrollü üretilir. Ancak yine de çok yüksek basınçta dikişsiz boru tercih edilir.
3.3 Kazan ve Yüksek Basınç Boruları
Standart:
- TS EN 10217-1
- TS EN 10217-2
Kullanım:
- Buhar kazanları
- Yüksek sıcaklık hatları
- Basınçlı su sistemleri
- Sondaj muhafaza hatları
Teknik özellik:
- Yüksek sıcaklığa dayanım
- Basınca dayanım
- Daha kaliteli çelik kullanımı
Mühendislik yorumu:
Burada kritik nokta şu:
Dikişli boru kullanılabilir ama sınırdasın. Basınç ve sıcaklık arttıkça dikişsiz boruya geçmek gerekir. Burada yanlış seçim ciddi risk oluşturur.
3.4 Beton Pompa Boruları
Standart:
- TS EN 10217-1
Teknik özellik:
- Çap: genellikle 133 mm
- Et kalınlığı: 4 mm – 5 mm
Kullanım:
- Beton pompaları
- Aşındırıcı malzeme taşıma
Kaplama:
- İç yüzey aşınmaya dayanıklı kaplama yapılabilir
Mühendislik yorumu:
Bu boruların kritik problemi basınç değil aşınmadır. Beton içindeki agregalar boruyu içeriden yer.
4. ÖLÇÜ VE TASARIM DETAYI
Katalogda verilen çap ve et kalınlığı kombinasyonları:
Çaplar (mm):
21.3, 26.9, 33.7, 42.4, 48.3, 60.3, 76.1, 88.9, 114.3, 139.7, 168.3, 219.1, 323.9
Et kalınlıkları (mm):
1.8 – 10 mm arası kademeli
Mühendislik anlamı:
- Küçük çap + ince et → düşük basınç / hafif sistem
- Büyük çap + kalın et → yüksek debi / yüksek basınç
5. YÜZEY VE KAPLAMA ANALİZİ
Siyah boru:
- En ucuz
- Korozyona açık
Galvanizli boru:
- Çinko kaplı
- Su ve dış ortam için ideal
Epoksi kaplı:
- Yangın hattında tercih edilir
- Kimyasal dayanım yüksek
PE / PP kaplama:
- Yer altı hatlarında kullanılır
6. AVANTAJLAR VE DEZAVANTAJLAR
Avantajlar:
- Ucuz üretim
- Geniş ölçü aralığı
- Kolay temin
- İşlenebilirlik yüksek
Dezavantajlar:
- Kaynak hattı potansiyel risk
- Çok yüksek basınçta sınırlı
- Dikişsiz kadar homojen değil
7. KRİTİK MÜHENDİSLİK UYARISI
En önemli hata:
Dikişli boruyu “her yerde kullanılır” sanmak.
Yanlış:
- Çok yüksek basınç
- Çok yüksek sıcaklık
- Kritik güvenlik hattı
Doğru:
- Orta basınç tesisat
- Yangın hattı
- Su ve hava sistemleri
